Athugið: Þessar síður fjalla um alþingiskosningarnar 27. apríl 2013.

Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar

Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar

Atkvæðagreiðslu utan kjörfundar skal hefja svo fljótt sem kostur er eftir að kjördagur hefur verið auglýstur, þó ekki fyrr en átta vikum fyrir kjördag. Kjósanda sem ekki getur sótt kjörfund á kjördegi, er heimilt að greiða atkvæði utan kjörfundar. Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar vegna alþingiskosninganna 27. apríl 2013 getur því hafist laugardaginn 2. mars 2013.
Kosning utan kjörfundar er því aðeins gild að notuð séu hin fyrirskipuðu kjörgögn samkvæmt lögum um kosningar til Alþingis.

- Sjá hagnýtar upplýsingar um atkvæðagreiðslu utan kjörfundar í viðtali í Ríkisútvarpinu við kjörstjóra utankjörfundaratkvæðagreiðslu í Reykjavík

Kjörstaðir:

Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar fer fram á eftirfarandi stöðum:

Hjá sýslumönnum um allt land, á aðalskrifstofum eða í útibúum þeirra. Þá getur sýslumaður einnig ákveðið að atkvæðagreiðsla á aðsetri embættis fari fram á sérstökum kjörstað utan aðalskrifstofu svo og að atkvæðagreiðsla fari fram á öðrum stað í umdæmi hans. Sýslumenn auglýsa hvar og hvenær atkvæðagreiðsla getur farið fram á þann hátt á hverjum stað sem venja er þar að birta opinberar auglýsingar.

Erlendis, á skrifstofu sendiráðs eða fastanefndar hjá alþjóðastofnun, í sendiræðisskrifstofu eða í skrifstofu kjörræðismanns samkvæmt nánari ákvörðun utanríkisráðuneytisins. Utanríkisráðuneytið getur þó ákveðið að atkvæðagreiðsla utan kjörfundar fari fram á öðrum stöðum erlendis. Utanríkisráðuneytið annast afgreiðslu kjörgagna til kjörstjóra erlendis og auglýsir hvar og hvenær atkvæðagreiðsla geti farið fram.

Sjúkrahúsum, dvalarheimilum aldraðra, stofnunum fyrir fatlað fólk og fangelsum. Kjósanda, sem er til meðferðar á sjúkrahúsi eða vistmaður þar, eða er heimilsmaður á dvalarheimili aldraðra eða stofnun fyrir fatlað fólk, er heimilt að greiða atkvæði á stofnuninni eða dvalarheimili aldraðra. Með sama hætti fer um fangelsi og vistmenn þar. Slík atkvæðagreiðsla skal fara fram á þeim tíma sem kjörstjóri ákveður, á sjúkrahúsi sem næst kjördegi, að höfðu samráði við stjórn stofnunar. Hún má þó ekki fara fram fyrr en í fyrsta lagi þremur vikum fyrir kjördag, laugardaginn 6. apríl 2013.

Heimahúsi. Kjósanda, sem ekki getur sótt kjörfund á kjördegi vegna sjúkdóms, fötlunar eða barnsburðar, er heimilt að greiða atkvæði í heimahúsi nema hann eigi kost á að greiða atkvæði á stofnun, sbr. framangreint. Ósk um að greiða atkvæði í heimahúsi skal vera skrifleg og studd vottorði lögráða manns um hagi kjósandans. Slík atkvæðagreiðsla má þó ekki fara fram fyrr en í fyrsta lagi þremur vikum fyrir kjördag, laugardaginn 6. apríl 2012, en ósk um atkvæðagreiðslu í heimahúsi verður að bera fram við hlutaðeigandi kjörstjóra eigi síðar en fjórum dögum fyrir kjördag, þriðjudaginn 23. apríl 2013, kl. 16.

Um borð í íslensku skipi. Kjósandi, sem er í áhöfn eða farþegi um borð í íslensku skipi í siglingum erlendis eða á fjarlægum miðum, má kjósa um borð í skipinu. Skipstjóri eða sá sem hann tilnefnir skal vera kjörstjóri.

Skipstjórar, sem eru kjörstjórar við atkvæðagreiðslu utan kjörfundar, skulu gæta þess að til séu í skipinu fyrir kosningar nægar birgðir kjörgagna til utankjörfundaratkvæðagreiðslu. Það er skylda skipstjóra á íslenskum skipum, þá er fyrirskipaðar eru kosningar, að láta skipshöfnina vita um kjördaginn jafnskjótt og þeir vita um kosninguna.

Sýslumenn annast afgreiðslu kjörgagna til skipstjóra. Skipstjóri, sem veitir viðtöku utankjörfundargögnum, skal undirrita og afhenda hlutaðeigandi sýslumanni drengskaparyfirlýsingu um að kosning í skipi hans muni fara fram samkvæmt fyrirmælum laga um kosningar til Alþingis. Kjörgögnin skal varðveita á öruggum stað.

Hvernig fer kosning fram utan kjörfundar?

  1. Kosning fer fram í einrúmi og þar ritar kjósandi eða stimplar á kjörseðilinn bókstaf þess lista sem hann vill kjósa.
  2. Á kjörseðli við atkvæðagreiðslu utan kjörfundar eru hvorki heiti stjórnmálasamtaka né nöfn frambjóðenda. Vilji kjósandi breyta röð frambjóðenda á listanum sem hann kýs ritar hann nöfn frambjóðenda og tölusetur þau, 1 fyrir framan það nafn sem hann vill hafa efst, töluna 2 fyrir framn það nafn sem hann vil hafa annað í röðinni, o.s.frv. Vilji kjósandi hafna frambjóðanda á lista sem hann kýs skal rita nafn hans og strika svo yfir það. Að því búnu leggur kjósandi seðilinn í kjörseðilsumslagið og límir það aftur.

  3. Því næst fyllir kjósandi út fylgibréfið og undirritar það í viðurvist kjörstjóra sem vottar atkvæðagreiðsluna.
  4. Kjósandi leggur síðan fylgibréfið og kjörseðilsumslagið í sendiumslagið, límir það aftur og áritar það til sýslumannsins eða kjörstjórnarinnar í því umdæmi þar sem hann telur sig vera á kjörskrá. Loks ritar kjósandi nafn sitt, kennitölu og lögheimili greinilega á bakhlið sendiumslagsins.
  5. Ef kjörstjóri eða fulltrúi sem kjósandi valdi sjálfur veitir honum aðstoð skal þess getið á fylgibréfinu og ástæður tilgreindar. Kjörstjóri er bundinn þagnarheiti um að segja ekki frá því sem honum og kjósanda fer á milli við atkvæðagreiðsluna. Sama gildir um fulltrúa kjósanda og í því skyni staðfestir hann heit sitt áður en atkvæði er greitt með undirritun á sérstakt eyðublað, sem kjörstjóri heldur eftir. Fulltrúa kjósanda er óheimilt að gerast fulltrúi annars kjósanda við sömu kosningu. Kjósandi verður sjálfur að óska eftir aðstoð við atkvæðagreiðsluna.
  6. Leggi kjósandi fram vottorð réttindagæslumanns, þar sem staðfest er að hann hafi valið sjálfur tiltekinn nafngreindan fulltrúa sér til aðstoðar við atkvæðagreiðsluna skal það tilgreint á fylgibréfinu. Réttindagæslumaður starfar samkvæmt lögum um réttindagæslu fyrir fatlað fólk.
  7. Kjósandi annast sjálfur og kostar sendingu atkvæðisbréfs síns. Kjörstjóra er þó skylt, ef kjósandi óskar þess, að koma bréfinu í póst. Kjósandi sem greiðir atkvæði hjá sýslumanni í sveitarfélagi þar sem hann er á kjörskrá leggur bréfið í atkvæðakassa þar.

Kjósandi þarf aðstoð

Þess skal getið á fylgibréfinu ef kjörstjóri eða fulltrúi sem kjósandi valdi sjálfur veitir honum aðstoð og skulu ástæður tilgreindar. Þetta á við ef kjósandi getur ekki áritað kjörseðilinn vegna sjónleysis eða þess að hann getur ekki notað höndina. Þetta á einnig við ef kjósandi getur þar að auki ekki tjáð vilja sinn með skýrum hætti fyrir kjörstjóra. Hann hefur þá meðferðis vottorð réttindagæslumanns.  Skal það tilgreint á fylgibréfinu. Sá sem aðstoðar undirritar þagnarheit um að segja ekki frá því sem honum og kjósanda fer á milli við atkvæðagreiðsluna. Aðeins er heimilt að vera fulltrúi eins kjósanda við sömu kosningu.

Hvernig fer með atkvæðið?

Ef atkvæðið er greitt hjá kjörstjóra í umdæmi þar sem kjósandi er á kjörskrá þá skilur hann þar eftir bréf með atkvæði sínu og skal sjálfur láta bréfið í venjulegan atkvæðakassa. Atkvæðakassinn skal innsiglaður af kjörstjóra ásamt hlutaðeigandi kjörstjórn.

Ef atkvæðið er greitt hjá kjörstjóra í öðru umdæmi en því sem kjósandi er á kjörskrá, þá annast og kostar hann sjálfur sendingu atkvæðisbréfs síns. Kjörstjóra er þó skylt, ef kjósandi óskar þess, að koma bréfinu í póst.

Nægjanlegt er að koma bréfi með utankjörfundaratkvæði í einhverja kjördeild þess kjördæmis þar sem kjósandi er á kjörskrá.

Utankjörfundaratkvæði skal vera komið í hendur kjörstjórnar fyrir lok kjörfundar á kjördag svo að hægt sé að taka það til greina við kosninguna.

Sending atkvæða sem greidd eru utan kjörfundar erlendis

Kjósendur á erlendri grundu bera sjálfir ábyrgð á því að koma atkvæðum sínum til skila á Íslandi. Senda skal atkvæði til sýslumanns eða undirkjörstjórnar í því umdæmi þar sem kjósandinn telur sig standa á kjörskrá.  

Eftir að kjósandi hefur greitt atkvæði hjá kjörstjóra er kjörseðilsumslag og fylgibréf sett í forprentað umslag (sendiumslag) ætlað viðkomandi sýslumanni eða undirkjörstjórn (á skrifstofu hlutaðeigandi sveitarfélags) og lokað fyrir. Á bakhlið þess eru upplýsingar um kjósanda sem hann verður að fylla út svo atkvæðið rati á réttan stað. Vilji kjósandi ekki að nafn hans, kennitala og lögheimili á Íslandi sé sýnilegt öðrum er honum heimilt að setja þetta umslag ofan í annað og merkja það viðkomandi sýslumanni eða undirkjörstjórn.

Hægt er að senda utankjörfundaratkvæði með pósti eða koma því á einhvern annan hátt í hendur hlutaðeigandi kjörstjórnar, en það verður að berast fyrir lok kjörfundar á kjördag svo hægt sé að taka það til greina við kosninguna. Nægjanlegt er að koma bréfi með utankjörfundaratkvæði í einhverja kjördeild þess kjördæmis þar sem kjósandi er á kjörskrá.

Fyrirgerir atkvæðagreiðsla utan kjörfundar rétti manns til að greiða atkvæði á kjördag?

Nei, kjósanda er heimilt að greiða atkvæði á kjördag þó hann hafi greitt atkvæði utan kjörfundar og kemur utankjörfundaratkvæðaseðill hans þá ekki til greina við kosninguna.